صید قزل آلا با ریچارد براتیگان
ریچارد گری براتیگان (زاده ۱۹۳۵ درگذشته ۱۹۸۴) نویسنده و شاعر معاصر آمریکایی است. او به خاطر شعرها و رمان معروف صید قزل آلا در آمریکا شناخته شدهاست.
ریچارد گری براتیگان
زمینه فعالیت نویسنده، شاعر
تولد ۳۰ ژانویه ۱۹۳۵
تاکوما، ایالت واشنگتن
مرگ ۲۵ اکتبر ۱۹۸۴
بولیناس، شمال کالیفرنیا
پیش از به دنیا براتیگان آمدن، پدرش خانواده را ترک کرد و او دوران کودکی سختی را پشت سر گذاشت. پدرش پس از آن که خبر درگذشت او را خواند، تازه متوجه شد پسری به نام ریچارد داشتهاست.
در بیست سالگی شیشهٔ پاسگاه پلیس را با سنگ شکست و به تشخیص پزشکان به دلیل ابتلا به جنون جوانی پارانوئیدی در بیمارستان تحت شوک درمانی و مراقبت ویژه قرار گرفت. پس از مرخص شدن از بیمارستان به سانفرانسیسکو رفت و به جنبش بیتها پیوست و نخستین مجموعه شعرش در بیست و یک سالگی منتشر کرد و سال بعد در بیست و دو سالگی با ویرجینیا دیون آدلر ازدواج کرده، سه سال بعد در ۲۵ مارس ۱۹۶۰ دخترش ایانت به دنیا آمد. تابستان سال بعد برای براتیگان نقطهٔ عطف محسوب میشود. در تابستان ۱۹۶۱ به همراه همسر و کودک خردسالش به آیداهو رفت و زندگی در چادر کنار رودخانههای پر از قزلآلای آنجا را تجربه کرد و رمان صید قزلآلا در آمریکا را نوشت. این رمان شش سال بعد در ۱۹۶۷ منتشر شد و براتیگان را که در فقر مطلق بسر میبرد و حتا در تامین غذای روزنامه دچار مشکل بود از نظر مالی نجات داد.
قبل از صید غزلآلا در آمریکا براتیگان چند مجموعه شعر منتشر کرد که یا به رایگان توزیع شد یا خود براتیگان در خیابان به فروش نسخههای آنها میپرداخت. رمان ژنرال متفقین، اهل بیگسور هر چند دومین رمان او محسوب میشود اما اولین رمان منتشر شدهای اوست. این رمان در سال ۱۹۶۴ منتشر شد و تنها ۷۴۳ نسخه از آن فروش رفت.
پس از موفقیت صید غزلآلا در آمریکا براتیگان دیگر هر کتابی میتوانست منتشر کند و چنین هم کرد. او حتا کتابی متشر کرد با نام لطفا این کتاب را بکارید که شامل هشت شعر بود و به همراه هر شعر بستهای بذر، بستههای باز نشده این مجموعه الان نزد مجموعهدارن (کلکسیونرها) چندین هزار دلار خرید و فروش میشود. سه شعر از این اشعار با ترجمهٔ علیرضا بهنام در کتاب کلاه کافکا گزینهٔ شعرهای ریچارد براتیگان در ایران منتشر شدهاست. البته بدون بذر.
براتیگان به سفارش جان لنون و پل مککارتی، دوستاناش در گروه بیتلز، چند شعر و بخشهایی از رمانهایش را در نوار کاستی با عنوان گوش دادن به ریچارد براتیگان خواند و منتشر کرد. این نوار که همزمان با مجموعهٔ شعر کاشتنی براتیگان منتشر شده بود نیز حاوی ابتکارهای جالبی بود. مثلا شعری به نام عاشقانه با هجده لحن مختلف توسط افراد مختلف از جمله خود براتیگان و دخترش لانته خوانده شد.
در ۱۹۷۰ پس از سیزده سال زندگی زناشویی پرفراز و نشیب از همسرش ویرجینیا جدا شد و دو سال بعد به پاینکریک مونتانا رفت و تا هشت سال پس از آن در مجامع ظاهر نشد و حاضر به ایراد سخنرانی یا انجام مصاحبه نبود.
در ۱۲ مه ۱۹۷۶ برای اولین بار به ژاپن رفت. از کودکی با ژاپنیها بر سر بمباران بندر پرل هاربر مشکل داشت. عمویاش در آن حادثه ترکش خورد بود و هر چند یک سال بعد بر اثر حادثهای از بلندی سقوط کرد و مرده اما ریچارد هفت ساله مرگ عمو را به حساب ژاپنیها نوشته بود و از آنان متنفر بود. سفر به ژاپن دیگاهاش نسبت به ژاپنیها را تغییر داد و شیقتهٔ فرهنگ ژاپنی شد تا آنچا که بارها به ژاپن سفر کرد و وطناش را سانفرانسیسکو، مونتانا و توکیو میدانست. او حتا با آکیکو که ژاپنی بود ازدواج کرد و این ازدواج دو سال دوام یافت.
براتیگان نویسندهٔ عجیب و غریبی بود که برخی او را پست مدرن میخوانند و برخی زیبایی شناسی آثارش را ترکیبی از دستاوردهای سورئالیسم فرانسوی و تفکر ضدبورژوازی میدانند. زندگی شخصی او نیز بسیار پرفراز و نشیب و متفاوت بود و مرگش نیز مانند آثارش متفاوت و غیرمنتظره بود.
او در فصل شکار همیشه به مونتانا میرفت و با دوستاناش به شکار میپرداخت هر چند او هیچوقت نمیتوانست به موجود زندهای شلیک کند و بیشتر ادای شکارچیان را در میآورد. در فصل شکار ۱۹۸۴، براتیگان به مونتانا نرفت. دوستاناش نگران شدند. امکان تماس با او وجود نداشت به همین دلیل پلیس شهر بولیناس در شمال کالیفرنیا که محل زندگی براتیگان بود را خبر کردند. در ۲۵ اکتبر ۱۹۸۴ پلیس در خانهٔ براتیگان را شکست و یک بطری مشروب و یک تفنگ کالیبر ۴۴ کنار جسدش پیدا کرد. سرانجام براتیگان به موجود زندهای شلیک کرده بود.
شعر زیبا
با فکر تو به بستر می روم
در لس آنجلس.
چند دقیقه پیش که شاشیدم
مهربانانه به آلتم نگاه کردم
فکر این که امروز دو بار
در اندرون تو بوده است
حس زیبایی به من می دهد.
مترجم : سعيد احمدزاده اردبيلی
ردپای آهو
زیبا، ناله کنان
عشق ورزیدن با دور تند
و بعد آرام گرفتن
مثل ردپای آهو
روی برف نو
کنار آن که دوست اش داری
این همه چیز است
کالندولا (سیاره ای اساطیری با گل های زرد و نارنجی)
دوستانم نگران اند
و به من می گویند در باره اش
از پایان دنیا حرف می زنند
از ظلمات و فاجعه
من همیشه خونسرد می شنوم
و بعد می گویم نه، قرار نیست تمام شود
این تنها یک آغاز است
همان طور که این کتاب
تنها یک آغاز است
کپی شکلات
آه
تو یک کپی هستی
از تمام شکلات هایی
که تا حالا خورده ام
سان فرانسیسکو
این شعر یافته شد نوشته شد روی یک کیف کاغذی توسط
ریچارد براتیگان در یک لباس شویی خودکار در سانفرانسیسکو
سراینده نا معلوم است
رومئو و ژولیت
اگر برای من می میری
من برای تو می میرم
و گور هایمان مثل دو عاشق خواهد بود
که لباس های شان را با هم می شویند
در یک لباس شویی خودکار
اگر تو صابون می آوری من پودر می آورم.
عاشقانه
چقدر خوب است
که صبح بیدار شوی
به تنهایی
و مجبور نباشی به کسی بگویی
دوست اش داری
وقتی دوست اش نداری
دیگر
کلاه کافکا
با بارانی که می بارد
جراحانه روی سقف
یک بشقاب بستنی خوردم
که شباهت داشت به کلاه کافکا
یه بشقاب بستنی بود
با مزه ی یک تخت جرای
با بیماری که خیره شده به سقف
فقط چون که
فقط چون که
مردم فکرت را دوست دارند
معنایش این نیست
که مجبور باشند
بدن ات را هم دوست بدارند
آمبولانس هایکو
یک تکه فلفل سبز
افتاد
بیرون از ظزف سالاد.
که چی؟
جانمی، آن قدر زیبایی که نزدیک است باران ببارد
آه مارسیا.
می خواهم زیبایی بلند طلای ات
تدریس شود در دبیرستان
این طور بجه ها یاد می گیرند که خدا
مثل موسیقی توی پوست زندگی می کند
و صدایی دارد مثل یک پیانوی معرکه
دوست دارم کارنامه های دبیرستان
شبیه این باشد:
بازی کردن با چیز های شیشه ای لطیف
20
جادوی کامپیوتر
20
نامه نوشتن به آن ها که عاشق شان هستی
20
تحقیق درباره ی ماهی
20
زیبایی بلند طلایی مارسیا
20+!
برگفته از :
ویکی پدیا٬ دانشنامه ی آزاد.
کتاب کلاه کافکا / برگردان: علیرضا بهنام
وب سایت شهر قصه
